نوار قلب

نوار قلب یکی از بی‌خطرترین و ساده‌ترین اقداماتی است که اطلاعاتی ارزشمند در مورد قلب به پزشک می‌دهد . نوار قلب یا ECG بهترین راه برای تشخیص بیماری های قلبی برای پزشک میباشد و این روش طبق پیشرفت های پزشکی و تخصصی که در سالیان اخیر داشته ، اطلاعات و آمار مطمئنی را ارائه میکند. نوار قلب در بررسی دردهای قلب و سکته‌های قلبی ارزش خاصی دارند و به عنوان یکی از عوامل آگاه کننده میتواند به صورت روزمره انجام گیرد تا از مشکلات جدی بیماری های قلبی جلوگیری شود.

نوار قلب محدودیت های خاص خود را نیز دارد و نباید آن را به عنوان تنها وسیله تشخیص بیماریهای قلبی مطرح کرد ، بنابراین بسیاری از بیماری ها را نیز نمی‌توان با نوار قلب تشخیص داد و باید از روش های معاینه یا آزمایشی و تست های تشخیصی دیگر کمک گرفت ،  لذا انتخاب صحیح هر وسیله تشخیصی برای هر بیماری قلبی بسیار حائز اهمیت است و این انتخاب بر عهده پزشک و متخصص قلب است.
نوارقلب یا ECG که خود مخفف کلمه Electrocardiogram یا Electrocardiograph که با نام های الکتروکاردیوگراف یا الکتروکاردیوگرام معین میشود که امواج الکتریکی قلب توسط دستگاه الکتروکاردیوگراف بر روی کاغذ شطرنجی مخصوصی که از تعدادی مربع ریز و درشت تشکیل شده است ترسیم می‌شوند.
سیگنال های نمایش داده شده توسط الکترودهای فلزی که به کمک پرستار یا تکنسین به اندام ها و قفسه سینه متصل می‌شوند که یکی از بی‌خطرترین و ساده‌ ترین اقداماتی است ، اطلاعاتی ارزشمند در مورد قلب به متخصص قلب و عروق و فشار خون می‌دهد ، که به واسطه دستگاه نوار قلب دریافت و ثبت میگردد ، لازم به ذکر است موارد نصب شده توسط دستگاه نوارقلب هیچ آسیب امنیتی به بدن و سیستم های قلبی افراد وارد نمی کند. بعد از انجام تست نوار قلب ، پرستار یا تکنسین قلب الکترود‌های متصل شده را از بدن بیمار جدا می‌کند که ممکن است بعد از جدا کردن الکترود‌ها ، پوست در محل آن ، کمی ‌حساس و قرمز شود که اغلب این موضوع مهمی ‌نیست و نیازی به درمان ندارد. بیمار پس از انجام تست نوار قلب میتواند به راحتی به فعالیت‌های روزمره خود بازگردد و نیاز به استراحت مخصوصی برای انجام آزمایش نوار قلب نیست.


دستگاه نوارقلب در بیشتر آزمایشات ، شامل سیم های زیادی است که باید به بدن فرد اتصال داده شوند تا فعالیت الکتریکی قلب را از دیدگاههای مختلف به ثبت برسانند. حلقه نوار قلب که کاغذی مدرج است داخل دستگاه قرار دارد و سوزن دستگاه که کمی گرم می‌شود خطوطی را روی کاغذ ثبت می‌کند. دستگاه های نوار قلب خاص‌تری نیز ساخته شده‌اند که همزمان از چند جهت نوار قلب می‌گیرند در مدت کوتاهی تمام لیدهای لازم را دریافت می‌کنند. از این دستگاه 10 سیم خارج می‌شود که 4 سیم آن مربوط به چهار دست و پا میباشد  و 6 سیم دیگر مربوط به جلوی قلب است. سیم های دست و پا حالتی مانند گیره چوب لباسی دارند و پس از آنکه به ژل خاصی آغشته شدند به اندام متصل می‌شود
امواج نشان داده شده در ECG به صورت اوج و فرودهای متناوب ثبت می‌شود و نوار قلب طبیعی از چندین موج ، قطعه و ترکیب ایجاد می‌شود. هر دوره قلبی از یک موج P شروع می‌شود و تا موج P بعدی ادامه دارد. P یک موج نسبتا کوچک است که انقباض دهلیز را نشان می‌دهد. دستگاه الکتروکاردیوگرام روی صفحات مخصوصی ثبت می‌شود که به خانه‌های مشبکی با مساحت 1میلیمتر مربع تقسیم شده‌اند. از آنجا که سرعت حرکت کاغذ نوار قلب معمولا 25 میلیمتر در ثانیه است ، کوچکترین مربع عرضی 1 میلیمتر می‌باشد و محور افقی زمان را نشان می‌دهد و خانه‌های عمودی دامنه موج مثبت یا منفی را نشان می‌دهند.
موج P: عبور جریان الکتریکی از دهلیزها، اولین موج ECG را ایجاد می‌کند. این موج P نام‌دارد. موج P در حالت طبیعی گرد، صاف و قرینه بوده و نشان دهنده‌ی دپولاریزاسیون دهلیزهاست.
فاصله‌ی PR: از ابتدای موج P تا شروع کمپلکس QRS به این نام خوانده می‌شود. این فاصله نشان دهنده‌ی زمان سپری شده برای رسیدن موج دپولاریزاسیون از دهلیزها به بطن‌ها است. قسمت عمده‌ی این فاصله به علت وقفه‌ی ایمپالس در گره‌ی AV شکل می‌گیرد.
کمپلکس QRS: از مجموع سه موج تشکیل شده است و مجموعاً نشان دهنده‌ی دپلاریزاسیون بطن‌ها است. اولین موج منفی بعد از P، موج Q نام دارد. اولین موج مثبت بعد از P را موج R ، و اولین موج منفی بعد از R را S می‌نامند. چون هر سه موج ممکن است با هم دیده نشوند، مجموع این سه موج را با هم یک کمپلکس QRS می‌نامند.
قطعه‌ی ST: از انتهای کمپلکس QRS تا ابتدای موج T را قطعه‌ی ST نام‌گذاری کرده‌اند. این قطعه نشان‌دهنده‌ی مراحل ابتدایی رپولاریزاسیون بطن‌ها است.
موج T: موجی گرد و مثبت می‌باشد که بعد از QRS ظاهر می‌شود. این موج نشان دهنده‌ی مراحل انتهایی رپولاریزاسیون بطن‌ها است.
فاصله‌ی QT: از ابتدای کمپلکس QRS تا انتهای موج P می‌باشد و نشان دهنده‌ی زمان لازم برای مجموع فعالیت بطن‌ها در طی یک چرخه‌ی قلبی است.
موج U: موجی گرد و کوچک می‌باشد که بعد از T ظاهر می‌شود. این موج همیشه دیده نمی‌شود.

کاربرد نوارقلب

نوار قلب کاربردهای زیادی دارد اما شاید بیشترین استفاده‌ای که از آن برده می‌شود ، در بررسی بیماریهای ایسکمی قلب مانند سکته قلبی باشد. در این بیماری ها نوار قلب دچار تغییرات خاصی می‌شود که حتی می‌تواند محل سکته و شدت آنرا بازگو نماید. در افرادی که تمام یا قسمتی از قلبشان بزرگ شده است نیز نوار قلب کاربرد دارد. و همچنین تشخیص دقیق آریتمی‌ها یا بی‌نظمی قلبی از موارد بسیار مهمی است که تنها با انجام نوار قلب میسر است.  از آنجایی که نوار قلب یک نوع بررسی وضعیت الکتریکی یا انقباضی قلب است.  این آزمایش می‌تواند اختلالات هدایتی و عضلانی قلب را به خوبی نشان دهد.
نوار قلب علی رغم نمایش وضعیت قلب ، میزان پتاسیم خون ، تاثیر مستقیم روی نوار قلب می‌گذارد و حتماً باید صحت آن مورد بررسی قرار گیرد. از سوی دیگر در سکته‌های مغزی و بیماریهای ریوی و مسمومیت های دارویی نیز نوار قلب ممکن است تغییرات خاصی را نشان دهد که تشخیص آن به عهده پزشک متخصص است.
گاهی اوقات نوار قلب بعنوان قسمتی از معاینه فیزیکی معمول یا برای غربالگری افرادی که ریسک بالای مشکلات قلبی دارند، شامل افرادی که فشار خون بالا، کلسترول بالا، دیابت یا تاریخچه فامیلی محکمی از بیماریهای قلبی دارند و افراد سیگاری، بکار برده می شود. گاهی اوقات نوار قلب نمایانگر بیماری قلبی در افراد است، حتی اگر فرد هیچ علامتی نداشته باشد.  همچنین در طول جراحی, نوار قلب مکرر عملکرد قلب را حین عمل قلب نشان می دهد

نوار قلب فرد سالم

در یک فرد سالم، ایمپالس الکتریکی یک ضربان قلب ، مسیر متوالی و منظمی را طی می‌کند و الکترودهای قرارداده شده در قسمت‌های مختلف بدن ، این ایمپالس را در ECG ثبت می‌کنند. اصلی‌ترین قسمت اطلاعات نوار قلب ، تعداد ضربان قلب می‌باشد که از طریق روش ها و دستگاه های دیگری همچون گرفتن نبض نیز قابل اندازه گیری است اما در صورتی‌که نبض نامنظم بوده یا لمس آن مشکل باشد، نوار قلب اطلاعات دقیق‌تری را ارایه می‌نماید. تعداد طبیعی ضربان قلب بین 60 تا 100 ضربان در دقیقه می‌باشد.
نوار قلب نمایش داده شده در دستگاه الکتروکاردیوگراف ، حالت ضربان سریع قلب ( تاکی‌کاردی ) و همچنین ضربان آهسته قلب ( برادی‌کاردی ) را نشان می‌دهد. نوار قلب همچنین قادر است بلوک الکتریکی قلب را نشان دهد که باعث تغییر ریتم شده و ایجاد ریتم نامنظم در ECG می‌کند. هر نوع آریتمی ( بی‌نظمی در ریتم فعالیت قلبی ) منجر به پیدایش یک نوع متمایز از الگوی تغییرات در نوار قلب می‌گردد.
همچنین دستگاه نوار قلب این امکان را پزشک متخصص قلب میدهد که در گذشته هم آیا بیمار دچار حملات قلبی و سکته قلبی یا مغزی شده است یا خیر ؛ چرا که بافت آسیب دیده عضله قلبی ، ایمپالس الکتریکی را مانند بافت‌های سالم از خود عبور نمی‌دهد. نوار قلب تقریباً نشان می‌دهد که آسیب در کجای بطن قلب صورت گرفته است. اغلب نوار قلب ممکن است یک حمله قلبی قدیمی را نشان دهد که شما حتی از وقوع آن هم خبر نداشته‌اید. همچنین اگر در طول گرفتن نوارقلب ، دچار حمله قلبی باشید ، ممکن است نوار قلب آن را نشان دهد.

آمادگی های پیش از نوارقلب

لازم است قبل از انجام تست نوار قلب ، به پزشک متخصص قلب در مورد تمام داروهایی که مصرف می‌کنید ، اطلاع دهید ، چرا که برخی از داروها بر نتایج تست نوار قلب تاثیر می‌گذارند. قبل از انجام تست نوار قلب ( الکتروکاردیوگرام ) ، ورزش نکنید و آب سرد ننوشید چرا که این کارها نیز موجب ایجاد نتایج غلط و غیرواقعی تست قلب می‌شوند.
بهتر است که بیمار ساعت و سایر لوازم فلزی خود را در بیاورد. سیم های مربوط به جلوی قلب نیز با بادکشهای خاص و یا ترتیب مشخصی از جلوی قلب تا پهلوی چپ به بیمار چسبانده می‌شوند و سپس به صورت اتوماتیک یا دستی 12 نوع مختلف نوار گرفته می‌شود. در هر نوع سیم های خاصی دریافت الکتریسیته را برعهده دارند تا در نهایت نمایی کامل از قلب برداشته شود. ۶ نوار اول وظیفه ثبت لیدهایی از دست و پا را به عهده دارند و 6 نوار دوم مربوط به سیمهای جلوی قلبی می‌باشند. در ضمن معمولاً یک نوار بلندتر از لید شماره 2 گرفته می‌شود تا سلامت ضربان قلب در طول زمان مشخص شود.
بیمار پیش از انجام تست نوار قلب ، باید از هرگونه فعالیت های فیزیکی و تحرکی که منجر به بالارفتن ضربان قلب و فشار فرد را بالا میبرد پرهیز کنید و همچنین فشار زیاد روانی و استرس بالا نیز میتواند آمار و اطلاعاتی که که در خروجی دستگاه الکتروکاردیوگراف نشان میدهد را تحت تاثیر قرار میدهد.


حتما به این نکته توجه داشته باشید که از میل کردن وعده های غذایی سنگین در روز قبل از مراجعه به کلینیک قلب و انجام تست نوار قلب کنترل کنید زیرا این مورد هم باعث تغییرات آماری در خروجی نوارقلب میشود.
در هنگام مراجعه به کلینیک قلب و انجام تست ، سعی کنید موی قسمت های سینه را هم بتراشید تا در وصل کردن الکترودهای مختلف در بدن ، مشکلی پیش نیاید.
در حالت کلی آزمایش نوارقلب میتواند یکی از بهترین تست های مربوط به بیماری های قلبی و سایر مشکلات میباشد اما نتیجه مطلوب در آزمایش قلب بستگی به مواردی همچون رعایت نکات و اقداماتی که باید یک فرد پیش از مراجعه و انجام تست نوار قلب در همان روز انجام دهد اما عامل دیگری که بر این مسئله تاثیرگذار است ، کلینیک مناسب برای انجام تست نوارقلب است که این مورد را باید در ابتدا با پرزشک متخصص قلب خود در جریان قرار دهید و بتوانید امار و اطلاعاتی که دریافت میشود را تضمین و در استاندارهای بالا باشد. مورد دیگری که پس از آزمایش نوار قلب اتفاق میافتد مشاهده نتیجه آزمایش میباشد که این ازمایش بدون درک و اطلاعات و تخصص پزشکی امکان پذیر نیست و حتماً باید توسط پزشک معالج خود که نسبت به مصرف دارو های شما آگاهی بیشتری دارد ، صورت پذیرد.

Leave a comment

Make sure you enter all the required information, indicated by an asterisk (*). HTML code is not allowed.

Image
رسیدن به وزن نرمال:بر اساس مطالعات افراد دارای چربی اضافه(بخصوص در ناحیه شکم) بیش از دیگران به بیماری قلبی دچار می‌شوند . افزایش وزن منجر به بالا رفتن بار قلب ،افزایش کلسترول و بالا رفتن فشار خون و کاهش HDL خواهد شد . هم چنین چاقی خطر بروز دیابت را نیز افزایش می دهد.

شبکه های اجتماعی

اینستاگرام
لینکداین
فیسبوک
آپارات
توییتر

آدرس مطب دکتر پریسا مولایی متخصص قلب