سکته قلبی
سکته قلبی (در اصطلاح پزشکی ام‌آی) یا آنفارکتوس میوکارد (به انگلیسی: Myocardial infarction) یا حمله قلبی، عبارت از انهدام و مرگ سلولی دائم و غیرقابل برگشت در بخشی از عضله قلب (میوکارد) است که به علت ازبین‌رفتن جریان خون و وقوع یک ایسکمی شدید در آن قسمت از قلب روی می‌دهد. این توقف گردش خون ممکن است ناگهانی و بدون هیچ علائم قبلی نمایان گردد یا پس از چند حمله آنژینی (درد قفسه سینه) نمود یابد. عمده‌ترین دلیل سکته بسته‌شدن رگ‌های تغذیه‌کننده قلب است. برای رفع انسداد غیر از دارو، از بالن و جراحی قلب باز (تعویض رگ مسدود شده) استفاده می‌شود. سکته قلبی نوعی عارضهٔ فراگیر است که هرساله باعث درگذشتن هزاران تن می‌گردد.
در میان عوامل مساعدکننده دیابت، فشارخون بالا، کلسترول خون بالا افراط در استعمال دخانیات و الکل، عدم فعالیت بدنی، فشار عصبی، سابقهٔ فامیلی و سن قابل ذکراند.
به‌طور یقین این بیماری خیلی وخیم است و سالیانه تنها در آمریکا، در سال ۲۰۰۴ میلادی، بیش از ۱۵۰۰۰۰ نفر از این عارضه جان باختند.

آمار سکته قلبی در ایران

در جدول مرگ و میر ناشی از سکته مغزی، جزایر مارشال با ثبت 240.4 مورد مرگ و میر سالانه در صدر است و کشور قطر با ثبت 10.7 مورد، کمترین آمار مرگ و میر را به خود اخصتاص داده. در این جدول، ایران با ثبت سالانه 97.4 مرگ ناشی از سکته مغزی، در رتبه 90 جدول است. طبق آمار سازمان نظام پزشکی ایران، روزانه حدود 250 تا 300 مورد سکته مغزی در کشور گزارش می شود که بیشترین دلیل ابتلا به آن فشار خون بالاست.

 سکته های قلبی رشد صعودی دارد
براسا س آمار بیماری های فلبی وعروقی وسکته در انجمن قلب آمریکا در سال 2016؛ بیماری قلبی وسکته دو عامل موثر مرگ ومیر جهان در سال 2013 اعلام شده است. این درحالی است که 31 در صد مرگ ومیر های جهان ناشی از بیماری های قلبی و 80 در صد آن مربوط به کشور های با درآمد کم و متوسط است.

بر اساس آمار وزارت بهداشت، درمان وآموزش پزشکی نیز؛ بیش از 40 در صد مرگ ومیرها در کشور مربوط به بیماری های قلبی وعروقی و 19درصد آن ناشی از سکته های قلبی است. روزانه 300تن درکشوربراثر عارضه های قلبی فوت می کنند. به طوری که احتمال بروز بیماری های قلبی وعروقی وسکته پس از سن 40 سالگی در مردان 49درصد ودر زنان 39 درصد است این در حالی است که عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس هم از کاهش سن ابتلا به بیماری ها و سکته قلبی از ۶۰ سال به ۳۰ سال خبر داد.
آمار سکته قلبی

تفاوت بین ایست قلبی و حمله قلبی چیست؟

 حمله قلبی ناشی از اشکال در سیستم گردش خون، به علت مسدود شدن ‌یکی از عروق و توقف جریان به سمت قلب، است. اما ایست قلبی یک مسئله الکتریکی، ناشی از خطای عملکردی الکتریکی و در نتیجه توقف کامل ضربان قلب است.

در طی یک سکته قلبی، یک شریان که خون مورد نیاز قلب را تأمین می‌کند، مسدود می‌شود، که می‌تواند به علت مشکلات بهداشتی مختلف مانند سیگار کشیدن، فشارخون یا کلسترول بالا، چاقی، عدم ورزش و یا رژیم غذایی نامناسب باشد. همه این‌ها ناگهان باعث می‌شوند قلب اکسیژن کافی به دست نیاورد، بنابراین بخشی از قلب شروع به مردن می‌کند، در حالی که ضربان قلب به طور کامل متوقف نمی‌شود. اگر این مسئله برای مدت طولانی بدون درمان رها شود، آسیب بیشتر خواهد شد.

از طرف دیگر، ایست قلبی زمانی رخ می‌دهد که سیستم الکتریکی قلب تخریب شود. این مسئله موجب ضربان قلب نامنظم یا آریتمی خواهد شد و ناگهان قلب را از خون‌رسانی بازمی‌دارد و آن را متوقف می‌کند که در نتیجه خونرسانی به مغز، ریه و سایر ارگان‌های حیاتی قطع می‌شود، به این معنی که اگر کمک‌رسانی فوری اتفاق نیفتد، شانس زنده ماندن بسیار ضعیف خواهد شد.

در مسئله ایست قلبی، 92 درصد افراد، حتی قبل از اینکه به بیمارستان برسند، از دنیا می‌روند و فقط 6 درصد مردم نجات پیدا می‌کنند که البته نمی‌دانیم چند نفر از این 6 درصد به زندگی قبلی‌شان بازمی‌گردند.
Image
علایم و نشانه‌های معمول حمله‌ی قلبی عبارتند از :
    احساس فشار، تنگی، درد یا تیر کشیدن در ناحیه قفسه‌ی سینه یا بازوها که ممکن‌است تا گردن، فک و کمر ادامه داشته باشد
    حالت تهوع، سوء هاضمه، سوزش قلب یا درد در ناحیه‌ی شکمی
    تنگی نفس
    عرق سرد
    خستگی
احساس سبکی در سر یا سرگیجه‌های ناگهانی

در اکثر موارد آنفارکتوس میوکارد همراه با تظاهرات معمولی و تیپیک است که تشخیص را آسان می‌سازد. یک درد موضعی قفسه سینه که در مرکز قفسه صدری (سینه) با قابلیت انتشار به‌طرف آرواره، بازوها، پشت و گردن، سمپتوم ویژه در ام‌آی است و بیشتر از ۲۰ دقیقه طول می‌کشد. اگر درمان نشود این درد آزاردهنده و بحرانی است و مدت‌ها به طول می‌انجامد.

گاهی چندین ساعت با مصرف تری نیتروگلیسرین مقاومت می‌کند، داروی دوپواترین درد آنژین را آرام می‌کند. هم‌چنین علائم دیگری که آشکارکننده هستند عبارتند از الکتروکاردیوگرام اورژانس و فوری می‌تواند تشخیص را آسان سازد. در تعداد زیادی از موارد انواع آنفارکتوس وجود دارد که به‌صورت تشویش و اضطراب تظاهر می‌کند.

علایم حمله‌ قلبی متغیر هستند
تمام افرادی که دچار سکته قلبی می‌شوند، دارای علایم یکسان یا شدت برابری از علایم نیستند. برخی از افراد درد کمی دارند؛ برخی دیگر ممکن است درد بیشتری احساس کنند. برخی افراد علامتی ندارند و برای برخی دیگر نخستین علامت ممکن‌است توقف ناگهانی قلب باشد. اگرچه، هر چقدر فرد علایم و نشانه‌های بیشتری داشته باشد، احتمال اینکه دچار حمله‌ی قلبی شده‌باشد، بیشتر است. برخی از حملات قلبی به طور ناگهانی اتفاق می‌افتند اما بسیاری از افراد ساعت‌ها، روزها و حتی هفته‌ها قبل از بروز حمله‌ی قلبی دارای نشانه‌ها و علایم هشدار‌دهنده‌ی این بیماری هستند. اولین هشدار ممکن است احساس درد یا فشار در منطقه‌ی قفسه‌ی سینه (آنژین) باشد که در اثر فعالیت تشدید می‌شود و با استراحت فروکش می‌کند. آنژین در اثر کاهش موقتی در جریان خون قلب اتفاق می‌افتد.

عوامل خطرساز سکته قلبی

عوامل شناخته‌شده‌ای در تجمع ناخواسته‌ی رسوبات چربی در سرخرگ‌ها نقش دارند و البته بیشتر این عوامل قابل اصلاح هستند.
    سن: مردان دارای سن ۴۵ سال و بیشتر و زنان دارای سن ۵۵ سال و بیشتر نسبت به مردان و زنان جوان‌تر احتمال بیشتری دارد که دچار حمله‌ی قلبی شوند
Image
.
    تنباکو: این مساله شامل کشیدن سیگار و نیز قرار گرفتن به مدت طولانی در معرض دود سیگار فردی که سیگار می‌کشد، است.
    فشار خون بالا: با گذشت زمان فشار خون بالا می‌تواند موجب وارد شدن آسیب به سرخرگ‌هایی که قلب را تغذیه می‌کنند، شود. فشار خون بالایی که همراه با مشکلات دیگری نظیر چاقی، کلسترول بالا یا دیابت است، خطر دچار شدن به حمله‌ی قلبی را افزایش می‌دهد.
    سطوح بالای کلسترول و تری‌گلیسریدها در خون: سطوح بالای کلسترول‌های نامطلوب (لیپوپروتئین‌های دارای چگالی کم) می‌تواند موجب تنگ شدن سرخرگ‌ها شود. سطوح بالای تری‌گلیسریدها (نوعی از چربی خون که با رژیم غذایی ارتباط دارد) نیز خطر حمله‌ی قلبی را افزایش می‌دهد. البته سطوح بالای کلسترول‌های مطلوب (لیپوپروتئین‌های دارای چگالی بالا) خطر حمله‌ی قلبی را کاهش می‌دهد.
    چاقی: چاقی با سطوح بالای کلسترول، سطوح بالای تری‌گلیسریدها، فشار خون بالا و دیابت همراه است. با این حال کاهش فقط ۱۰ درصد از وزن بدن می‌تواند موجب کاهش این خطر شود.
    دیابت: عدم تولید مقدار کافی انسولین (هورمونی که توسط پانکراس ترشح می‌شود) یا فقدان پاسخ مناسب نسبت به آن، موجب افزایش قند خون می‌شود و این امر موجب افزایش خطر حمله‌ی قلبی می‌شود.
    سندرم متابولیکی: این مساله زمانی اتفاق می‌افتد که فرد دچار چاقی، فشار خون بالا و قند خون بالا باشد. داشتن سندرم متابولیکی خطر ابتلا به بیماری قلبی را در فرد دو برابر می‌کند.
    سابقه‌ی خانوادگی: اگر فرد دارای خواهر یا برادر، پدر یا مادر و یا پدربزرگ و مادربزرگی باشد که دچار حمله‌ی قلبی شده‌باشد (برای خویشاوندان مذکر تا سن ۵۵ و برای خویشاوندان مونث تا سن ۶۵)، خود او هم در معرض خطر این مشکل قرار دارد.
    عدم فعالیت فیزیکی: غیرفعال بودن موجب افزایش سطح کلسترول خون و چاقی می‌شود. افرادی که به‌طور منظم ورزش می‌کنند، دارای وضعیت قلبی‌عروقی بهتری هستند، برای مثال فشار خون آن‌ها پایین‌تر است.
    استرس: واکنش فرد در برابر استرس ممکن است به‌شیوه‌ای باشد که او را در معرض خطر حمله‌ی قلبی قرار ‌‌دهد.
    مصرف مواد مخدر: استفاده از داروهای محرک نظیر کوکائین یا آمفتامین‌ها می‌تواند موجب اسپاسم عروق کرونری و در نهایت حمله‌ی قلبی شود.
    سابقه‌ی پری-اکلامپسیا: این بیماری که موجب افزایش فشار خون در دوران بارداری می‌شود، خطر ابتلا به بیماری قلبی را در تمام زندگی افزایش می‌دهد.
    بیماری‌های خودایمنی: ابتلا به بیماری‌هایی نظیر روماتیسم مفصلی یا لوپوس می‌تواند موجب افزایش خطر بروز حمله‌ی قلبی شود

پیشگیری از سکته قلبی

هیچگاه برای پیشگیری از حمله‌ی قلبی دیر نیست؛ حتی اگر قبلا فرد قبلا دچار یک حمله‌ی قلبی شده‌باشد. راه‌هایی برای پیشگیری از حمله‌ی قلبی وجود دارند:

    مصرف دارو: مصرف برخی از داروها می‌تواند خطر بروز یک حمله‌ی قلبی دیگر را کاهش دهد و باعث عملکرد بهتر قلب آسیب‌دیده شود. داروهای تجویز شده توسط پزشک باید به‌طور مرتب مصرف شوند و بیمار تحت نظارت پزشک قرار گیرد.
    عوامل مرتبط با سبک زندگی: حفظ وزن سالم با یک رژیم غذایی سالم برای قلب، سیگار نکشیدن، ورزش منظم، مدیریت استرس و کنترل شرایطی که می‌توانند منجر به حمله‌ی قلبی شوند مانند فشار خون بالا، کلسترول بالا و دیابت.

درمان سکته قلبی

اولین قدم استراحت کامل، تجویز اکسی‍ژن و کنترل فشار خون و ریتم قلبی است. معمولاً داروهای ضد انعقاد مانند آسپرین یا هپارین و بلوک‌کننده‌های گیرندهٔ بتای سمپاتیک مانند پروپرانولول تجویز می‌شود. روش‌های باز کردن رگ مسدود شده در بیمارستان عبارتنداز داروهایی مانند استرپتوکیناز و اوروکیناز، بالن و جراحی اورژانس عروق کرونر..
Image
رسیدن به وزن نرمال:بر اساس مطالعات افراد دارای چربی اضافه(بخصوص در ناحیه شکم) بیش از دیگران به بیماری قلبی دچار می‌شوند . افزایش وزن منجر به بالا رفتن بار قلب ،افزایش کلسترول و بالا رفتن فشار خون و کاهش HDL خواهد شد . هم چنین چاقی خطر بروز دیابت را نیز افزایش می دهد.

شبکه های اجتماعی

اینستاگرام
لینکداین
فیسبوک
آپارات
توییتر

آدرس مطب دکتر پریسا مولایی متخصص قلب